رند به عربى اسم راسن برّى است به لغت شام غار نامند و گويند صندل است . فصل الراء مع الواو رئوس به ضم راى و همزه و واو و سين مهمله جمع رأس است و به فارسى كله نامند . ماهيت آن : معروف است مراد از آن كله و مغز آن است از حيوانات و بهترين آن مغز كله گوسفند جوان فربه است . طبيعت آن : نسبت به ساير بدن حيوان ابرد و ارطب است و به حسب طبع هر حيوان مختلف مىباشد در كيفيات اربع و قوّت و ضعف و غيرها . افعال و خواص آن : كثير الغذا و بطىالهضم و چون هضم و استمراء يابد بدن ضعيف را قوى گرداند و منى بيفزايد و جهت اصحاب كد و رياضت نافع و مضعف معده و بدبو كننده جشا و بول ، مصلح آن خوردن با خردل و سركه و آبكامه و صعتر است و گوشت خدين آن گرم‌تر و رطوبت آن كمتر و غذاييت آن زياده و هر دو چشم آن چرب‌تر و سريع النزول و گوشت زبان آن ضعيف‌تر همه اجزاى آنست و مغز آن ابرد و ارطب كل اجزاى آن و پوست آن اعدل و بطى الهضم‌تر و غليظتر و غضاريف آن ردىتر از همه اجزا و بطى النزول و موجب قولنج و غضاريف دماغ آن ردىتر . مصلح چشم آن نمك سياه و زبان آن نمك به اعتدال و بناگوش آن سركه و صعتر و اشترغار و پوست كله و غضاريف آن را حتى المقدور نبايد خورد و اگر مضطر و ناچار گردند به خوردن آن بايد كه با كف خردل و مصطكى و دارچينى قليه پخته بخورند امّا بسيار و شكم سير نخورند بلكه بر جوع صادق و رياضت شديد اندك بخورند و اگر دير منحدر شود مصطكى و عود هندى بخايند و اگر ثقل كند بايد كه مبادرت به اخراج آن به قى كنند و اگر قى دشوار آيد و يا عادى بدان نباشند اسهال به بعض جوارشات مسهله نمايند و بهتر آنست كه در بلدان رطبه و حاره صاحبان امزجه ضعيفه كله و پاچه نخورند اصلًا و انگور بالاى كله نخورند كه مضر است و نطول سر بچه گوسفند و پاچه آن جهت تسكين اوجاع سر يابس هنگام انتهاى علت و جهت ترطيب سوء مزاج دماغ يابس و جنون و بىخوابى و امثال اينها نافع و حقنه به مرق سر بچه گوسفند مرطب امعا و گرده و اعصاب و مهيج باه و ملين اورام صلبه باطنيه و سرهاى ماهى كوچك نمك سود خشك كرده سوخته جهت شقاق ملازه و مقعده و ورم لهات و گرده و ساير اورام صلبه و امثال اينها با ادهان مناسبه و با آبهاى مناسبه نافع است . رواصير به فتح راى و واو و الف و كسر صاد بىنقطه و سكون ياى مثناة تحتانيه و راى مهمله . ماهيت آن : عبارت از بقولى است كه در آب پخته و در روغن بريان نموده در آب ميوهاى ترش مانند انار و سيب و به و ريباس و آب غوره و سماق و يا رب و يا شربت اينها و يا ماست و يا كشك اندازند و تناول نمايند و از جمله اغذيه است و به فارسى بورانى نامند . طبيعت آن : به حسب آنچه از آن مىسازند مختلف مىباشد . افعال و خواص آن : مسكن صفرا و حدت خون و مبرود و محرور المزاج را نافع و مضر مبرودين و ثقيل و بطى الهضم به سبب آن و نفاخ و قابض شكم و مهيج امراض رحم است . روبيان به ضم راى و سكون واو و كسر باى موحده و فتح ياى مثناة تحتانيه و الف و نون و اربيان نيز آمده و به فارسى ماهى روبيان و ماهى ميك و به هندى جهينكامچهلى نامند . ماهيت آن : حيوانى است آبى و حلال با دست و پاى بلند و غلاف ، جثه آن صدفى و كوچك آن به قدر ملخ بزرگى و بزرگ آن تا به يك شبر و نيم تا دو شبر و زياده هم و سرخ رنگ و گوشت آن نيز سرخ رنگ و صلب و دير پخته مىشود و غير جراد البحر است چه آن كوچك پردار است و در جراد البحر مذكور شد و روبيان كوچك را با آب و نمك جوش داده و خشك نموده از سواحل دريا به اطراف مىبرند و آن را در فارسى ميك مىنامند بريان كرده با نمك مىخورند و با روغن و پياز بريان كرده با برنج پخته دم داده و يا بالاى طعام نيز ريخته و يا قليه پخته مىخورند . طبيعت تازه آن : در دويّم گرم و در اول تر و نمك سود آن از آن گرم‌تر و خشك‌تر . افعال و خواص آن : مبهى و مولد خون صالح و منى و مسخن گرده و رحم و معين بر حمل و كثرت اولاد و بطى الهضم و با سكنجبين مسهل و مخرج حب القرع و چون با روغن گردكان و يا روغن گاو يا نارجيل و يا پياز ورق كرده بريان نمايند و با گندنا طبخ نمايند مانند قليه و با تخم مرغ نيم برشت تناول نمايند بغايت محرك باه و مسخن رحم است و اكتحال خشك ساييده آن با فلفل جهت رفع شبكورى نافع و ضماد كوبيده آن با نخود سياه بر شكم مخرج حب القرع و به تنهايى محلل اورام صلبه و جاذب پيكان و خار از بدن و طلاى پخته مهرّاى آن در روغن زيتون جهت وجع مفاصل و نقرس نافع و نمك سود آن محرك باه مبرودين و مولد منى ايشان و مولد سودا و حكه قوى و امراض